Probiotyk w walce z napadami objadania się?

Całe opakowania ciastek, batony czekoladowe…: podczas napadu objadania się wszystko, co jest w zasięgu ręki, zwłaszcza tłuste i słodkie potrawy, połyka się w pośpiechu, często potajemnie, aż do bólu brzucha. Ten niekontrolowany szał kończy się wstydem i poczuciem winy oraz przyczynia się do nadmiernego spożycia kalorii, co prowadzi do nadwagi, a nawet otyłości u pacjentów cierpiących na to zaburzenie, zwane zespołem niekontrolowanego napadowego objadania się (sidenote: Zespół niekontrolowanego napadowego objadania się Zespół niekontrolowanego napadowego objadania się to zaburzenie odżywiania, którego diagnoza opiera się na:

• kryteriach klinicznych: objadanie się, średnio co najmniej raz w tygodniu przez 3 miesiące; poczucie braku kontroli nad jedzeniem.
 
• oraz obecności co najmniej 3 z następujących 5 kryteriów: jedzenie znacznie szybciej niż normalnie; jedzenie do momentu odczuwania dyskomfortu; spożywanie dużych ilości jedzenia bez fizycznego odczuwania głodu; jedzenie w samotności z powodu wstydu; uczucie obrzydzenia, przygnębienia lub poczucie winy z powodu spożycia zbyt dużej ilości jedzenia.
  Zachowanie związane z napadowym objadaniem się jest źródłem znacznego cierpienia.

  Źródło: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition Text Revision, DSM-5-TRTM, Feeding and eating disorders. ) . Uważa się, że chorobie tej sprzyja stres i częste diety. Myszy poddane takim warunkom kończą bowiem, zajadając się smacznymi ciasteczkami Oreo®. Badanie ¹ tych zwierząt pozwoliło jednak rozszyfrować mechanizmy leżące u podstaw i przewidzieć możliwe rozwiązania.

Rozszyfrowane mechanizmy

Długa seria doświadczeń przeprowadzonych na tych gryzoniach, a także analiza flory pacjentów cierpiących na zespół niekontrolowanego napadowego objadania się, wykazały, że połączenie stresu i diety zmienia mikrobiotę jelitową, powodując zanikanie, zarówno u gryzoni, jak u ludzi, bakterii zwanej Faecalibacterium prausnitzii. Konsekwencją ograniczonej obecności tej bakterii jest niska produkcja małej cząsteczki zwanej KYNA (skrót od kwasu kynureninowego). Małej, ale istotnej: kiedy jej produkcja jest na pół gwizdka, nic nie idzie dobrze!

Zbyt mała ilość KYNA uruchamia alarm w nerwie błędnym, który wysyła sygnały ostrzegawcze do 2 obszarów mózgu odpowiedzialnych za zachowania związane z jedzeniem… i oto nasza mysz rzucająca się na Oreo®! W ten sposób zanik F. prausnitzii i zmiany stężenia KYNA w jelitach mogą wywołać hiperfagię u gryzoni poprzez stymulację osi jelito-mózg.

Nowe możliwości leczenia?

Mamy też jednak dobre wieści. Suplementacja myszy z hiperfagią bakteriami F. prausnitzii wystarczyła, by ograniczyć u nich napady objadania się. To samo dotyczy przyjmowania KYNA: im więcej KYNA otrzymują, tym rzadziej występują napady objadania się. Inną opcją, na pierwszy rzut oka nieco mniej apetyczną, jest przeszczep mikrobioty kałowej (FMT) (sidenote: Transplantacja fekalna Ta metoda terapeutyczna polega na wprowadzeniu stolca osoby zdrowej do przewodu pokarmowego pacjenta w celu odtworzenia jego mikrobioty jelitowej. Na razie jest ona dopuszczona tylko w leczeniu nawracających infekcji bakterią Clostridioides difficile. Quigley EMM, Gajula P. Recent advances in modulating the microbiome. F1000Res. 2020;9:F1000 Faculty Rev-46. )  fod zdrowych myszy, To wystarczy, by hiperfagia zniknęła.

Tak więc probiotyki,  KYNA i/lub FMT mogą pewnego dnia odegrać rolę w leczeniu pacjentów cierpiących na zespół niekontrolowanego napadowego objadania się, który dotyka 3,5% kobiet i 2% mężczyzn. Zanim jednak będzie to możliwe, potrzebne są dalsze badania, w szczególności w celu potwierdzenia, że wyniki uzyskane u myszy można powtórzyć u ludzi.