Mikrobiom pochwy: niedoceniany czynnik wpływający na oporność na antybiotyki

Antybiotyki pozwalają leczyć infekcje bakteryjne i uratowały życie milionom ludzi, w tym kobietom w ciąży. Jednak ich stosowanie, zwłaszcza nadmierne lub niewłaściwe, sprzyja selekcji bakterii opornych: wrażliwe bakterie są eliminowane, podczas gdy oporne przeżywają, namnażają się i stają się trudne do zwalczenia. Do tego stopnia, że oporność bakterii na antybiotyki stała się poważnym problemem zdrowia publicznego uznanym przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).

Mikrobiota pochwy – pomijane źródło oporności?

Ponieważ oporności te mogą przenosić się z jednej bakterii na drugą poprzez wymianę genów, naukowcy poszukują ich obecności nie tylko w naszym środowisku, ale także w naszym organizmie, ponieważ mogą one ukrywać się w mikrobiotach. Chociaż oporności występujące w mikrobiocie jelitowej, jamy ustnej i skóry były już przedmiotem badań, ich obecność w mikrobiocie pochwy pozostawała terra incognita – obszarem, który postanowił zbadać francuski zespół (Instytut Pasteura, Assistance Publique–Hôpitaux de Paris, Université Paris Cité). Była to dobra decyzja: w 56% próbek pobranych od 1547 kobiet w ciąży, które wzięły udział w badaniu¹, naukowcy wykryli co najmniej jeden gen związany z opornością na antybiotyki.

Skład mikrobioty odgrywa ważną rolę

Co jeszcze ciekawsze, skład bakteryjny mikrobioty pochwy u kobiet odgrywa tu pewną rolę. Mikrobioty okolic intymnych, w których dominował Lactobacillus crispatus, wykazywały mniej genów oporności. Z kolei mikrobioty, w których dominował Lactobacillus iners lub które były bardziej zróżnicowane i ubogie w Lactobacillus, charakteryzowały się większą różnorodnością genów oporności oraz zwiększoną obecnością mobilnych elementów genetycznych mogących ułatwiać przenoszenie oporności między bakteriami. Naukowcy klasyfikują te społeczności w różne typy CST (typy społeczności bakteryjnych). Społeczność CST IV, charakteryzująca się niską zawartością bakterii z rodzaju Lactobacillus, często wiąże się z waginozą, choć nie zawsze ma charakter patologiczny. Jednoczesna obecność niektórych bakterii, genów oporności na antybiotyki oraz mobilnych elementów genetycznych mogłaby sprzyjać ich krążeniu w mikrobiocie pochwy, choć w przedmiotowym badaniu nie wykazano takich transferów. Spostrzeżenia te podkreślają, jak ważne są badania nad tymi społecznościami dla lepszego zrozumienia zdrowia pochwy.

Czy ma to znaczenie dla ciąży?

Naukowcy zaobserwowali również powiązania między niektórymi profilami mikrobioty pochwy, genami oporności na antybiotyki a powikłaniami ciąży. U kobiet, u których wystąpił poród przedwczesny lub pęknięcie błon płodowych przed terminem porodu, częściej obserwowano określone zmiany w składzie mikrobioty pochwy, w szczególności zwiększenie liczebności takich bakterii jak E. coli i K. pneumoniae, a także zmniejszenie liczebności kilku gatunków pałeczek kwasu mlekowego. Profile te były również związane ze zmianami w zakresie genów oporności na antybiotyki, w szczególności na β-laktamy, w przypadkach pęknięcia błon płodowych przed terminem porodu.

Wszystko to może wpływać na przebieg i wynik ciąży: u kobiet, u których wystąpiły powikłania okołoporodowe (poród przedwczesny), stwierdzano bardziej zróżnicowaną mikrobiotę pochwy (zwiększenie liczebności bakterii E. coli i K. pneumoniae, zmniejszenie liczebności kilku gatunków Lactobacillus), a także większą liczbę genów oporności na β-laktamy.