Wewnętrzna mikrobiota raka jelita grubego niezależnym wskaźnikiem prognostycznym?
Badanie na kohorcie prospektywnej liczącej 937 pacjentów sugeruje, że mikrobiota bytująca w tkankach raka jelita grubego może mieć związek z rokowaniami niezależnie od już znanych czynników kliniczno-molekularnych.
Sekcja dla ogółu społeczeństwa
Znajdź tutaj swoją dedykowaną przestrzeń
en_sources_title
en_sources_text_start en_sources_text_end
O tym artykule
Rak jelita grubego jest drugą najczęstszą przyczyną zgonów z powodu nowotworu na świecie.
9,3 % Czyli 9,3% wszystkich zgonów spowodowanych przez nowotwór ¹.
47 582 We Francji w 2023 r. rozpoznano 47 582 nowe przypadki, z czego 95% dotyczyło osób po 50. roku życia, a mężczyźni stanowili 55% chorych, natomiast kobiety – 45% ².
Sekwencjonowanie nowej generacji u 937 pacjentów – metoda wzorcowa
Shi i in. 3 przeanalizowali dane z sekwencjonowania całego genomu pochodzące z 1412 tkanek:
- 937 próbek guzów i 475 próbek prawidłowych tkanek przylegających do guza (NAT)
- oraz z 462 próbek krwi pobranych od 937 nieleczonych uprzednio pacjentów zrekrutowanych do prospektywnej kohorty U-CAN (Uppsala-Umeå, Szwecja).
Uzyskane wyniki potwierdzono następnie w niezależnej kohorcie zewnętrznej AC-ICAM (n = 246). Aby wiarygodnie wykrywać i określać liczebność bakterii obecnych w tkankach guza, badacze opracowali rygorystyczną metodę analizy bioinformatycznej. Metoda ta została opracowana tak, aby zapewnić przede wszystkim wysoką swoistość wykrywania bakterii, nawet kosztem mniejszej czułości, co było odpowiedzią na niedawne kontrowersje metodologiczne w tym zakresie.
Podtypy molekularne raka jelita grubego (CMS1–4)
Rak jelita grubego nie stanowi jednolitej grupy nowotworów. Międzynarodowa klasyfikacja CMS (Consensus Molecular Subtypes) wyróżnia cztery podtypy na podstawie profilu molekularnego guza 4.
Klasyfikacja CMS jest kluczowa dla interpretacji wyników badania Shi i in.
Charakterystyka:
- guzy z dużą liczbą mutacji,
- silną odpowiedzią immunologiczną,
- częściej zlokalizowane w prawej części okrężnicy.
Związek z mikrobiotą w badaniu Shi i in., 2025: względne wzbogacenie w niektóre podgatunki Fusobacterium (Fn. animalis C2, Fn. nucleatum, Fn. vincentii i Fn. polymorphum) oraz bakterii jamy ustnej (Parvimonas, Peptostreptococcus, Treponema) w porównaniu z innymi podtypami CMS. Nie wykazano specyficznego dla tego podtypu związku między obecnością pks+ a rokowaniem.
Charakterystyka:
- najczęstszy podtyp (37%),
- związany z aktywacją szlaków WNT i MYC.
Związek z mikrobiotą w badaniu Shi i in., 2025: specyficzny związek prognostyczny obecności pks+ i bakterii z rodziny Enterobacteriaceae z gorszym rokowaniem.
Charakterystyka:
- zaburzenia metabolizmu,
- częste mutacje genu KRAS.
Związek z mikrobiotą w badaniu Shi i in., 2025: w badaniu nie wykazano specyficznego związku między pks+ a rokowaniem.
Charakterystyka:
- transformacja mezenchymalna,
- wysokie ryzyko przerzutów.
Związek z mikrobiotą w badaniu Shi i in., 2025: związek między zwiększoną obecnością Fn. animalis C2, Fn. nucleatum i Fn. polymorphum a krótszym przeżyciem oraz zmianami w określonych szlakach immunometabolicznych.
Związek między obecnością pks+ i bakterii z rodziny Enterobacteriaceae a gorszym rokowaniem dotyczył wyłącznie podtypu CMS2. Natomiast podtypy CMS1 i CMS4 miały odmienne profile mikrobioty, bez tego samego związku prognostycznego z pks+.
361 zidentyfikowanych gatunków i potwierdzony mikrobiologiczny wskaźnik ryzyka
Autorzy zidentyfikowali 249 rodzajów i 361 gatunków bakterii obecnych zarówno w guzach, jak i w NAT, w tym:
- Fusobacterium nucleatum,
- różne Enterobacteriaceae (E. coli),
- Akkermansia muciniphila,
- Firmicutes i gatunki należące do rodzaju Treponema.
Skład mikrobioty różnił się w zależności od umiejscowienia guza, stopnia zaawansowania choroby oraz jego podtypu molekularnego (CMS1–4).
W 17,4% guzów wykryto wyspę genomową pks, obecną u niektórych genotoksycznych szczepów E. coli. Szczepy te mogą uszkadzać komórki raka jelita grubego za pośrednictwem produkowanej przez nie kolibaktyny. Obecność pks+ oraz duża liczebność bakterii z rodziny Enterobacteriaceae wiązały się z gorszym rokowaniem, szczególnie u pacjentów z podtypem CMS2.
Na podstawie wyników badania opracowano dwa mikrobiologiczne wskaźniki ryzyka: MRS-T (na podstawie mikrobioty guza) i MRS-N (na podstawie mikrobioty tkanek NAT). Oba wskaźniki potwierdzono w trzech niezależnych kohortach i wykazały one zdolność przewidywania przeżycia całkowitego niezależnie od klasycznych czynników kliniczno-patologicznych. Pozwoliły też zwiększyć dokładność modelu prognostycznego w porównaniu z oceną opartą wyłącznie na cechach pacjenta.
Bakterie związane z gorszym rokowaniem wiązały się z aktywacją szlaków sprzyjających stanom zapalnym (m.in. związanych z hipoksją, MAPK1/3 i IL-6) oraz ze zmianami w odpowiedzi immunologicznej guza.
Znaczenie kliniczne i ograniczenia badania
Mikrobiota obecna w tkance raka jelita grubego może dostarczać niezależnych informacji prognostycznych i w przyszłości stanowić uzupełnienie obecnie stosowanych markerów molekularnych.
Związek między obecnością pks i bakterii z rodziny Enterobacteriaceae a podtypem CMS2 pokazuje, że przy analizie roli mikrobioty nowotworowej warto uwzględniać również profil molekularny guza.
Badanie ma jednak pewne ograniczenia:
- miało charakter obserwacyjny i obejmowało wyłącznie pacjentów,
- którzy nie byli wcześniej leczeni,
- ponadto sekwencjonowanie całego genomu (WGS) nie jest obecnie metodą możliwą do rutynowego zastosowania w praktyce klinicznej.
Zanim takie podejście będzie mogło znaleźć zastosowanie u pacjentów, konieczne są dalsze badania pozwalające lepiej wyjaśnić mechanizmy tego zjawiska oraz badania prospektywne.
1. PAHO-Bilan mondial du cancer.
2. Ameli-Cancer colorectal.
3. Shi Z. et al. Tissue-resident microbiota impacts colorectal cancer progression and prognosis. Nature Communications, 2026, 17:346. https://doi.org/10.1038/s41467-025-67047-2.
4. Guinney J. et al. The consensus molecular subtypes of colorectal cancer. Nature Medicine, 2015, 21(11), 1350–1356. https://doi.org/10.1038/nm.3967.
Przeczytaj także
