Endometrioza: podejście ukierunkowane na układ odporności otwiera nowe drogi leczenia
Endometrioza jest związana z zaburzeniami odporności wrodzonej i nabytej, nasilonymi przez dysbiozę endometrium (zaburzenie równowagi mikrobiomu w macicy), która sprzyja stanom zapalnym i progresji zmian. Czy może to prowadzić do wyznaczenia nowych strategii terapeutycznych?
Sekcja dla ogółu społeczeństwa
Znajdź tutaj swoją dedykowaną przestrzeń
O tym artykule
W ostatnich latach coraz większą uwagę poświęca się zaburzeniom odpornościowym w endometriozie, schorzeniu, które dotyczy w przybliżeniu jednej kobiety na 10.
10% Endometrioza jest jedną z najczęstszych chorób ginekologicznych, występującą u 10% (190 milionów) kobiet w wieku rozrodczym na całym świecie. ²
Rzeczywiście, u tych kobiet występują liczne zaburzenia zarówno odporności wrodzonej (szybkiej, nieswoistej, bez pamięci immunologicznej), jak i odporności nabytej (swoistej wobec antygenu). Stąd wynika wartość niniejszego syntetycznego opracowania, które opiera się na 198 publikacjach i podsumowuje aktualne dane dotyczące roli układu odpornościowego w powstawaniu i rozwoju endometriozy. 1
Zaburzenia odporności wrodzonej i nabytej
Piśmiennictwo potwierdza, że patogeneza endometriozy wydaje się być uwarunkowana zaburzeniami zarówno odporności wrodzonej (makrofagi, neutrofile, komórki NK, dopełniacz), jak i odporności nabytej (limfocyty T i B). Dotyczy to wszystkich etapów rozwoju i wszystkich postaci choroby (jajnikowej, głęboko naciekającej, sięgającej poza układ rozrodczy, czy adenomiozy tj. endometriozy wewnętrznej).
1 Endometrioza jest główną przyczyną hipopłodności (obniżonej płodności). ²
4 - 12 Obecnie średni czas do rozpoznania choroby wynosi od 4 do 12 lat. ²
Komórki odporności wrodzonej tworzą mikrośrodowisko zapalne, które zapewnia przeżycie ektopowym komórkom endometrium, podczas gdy zaburzenia czynnościowe odporności nabytej (zmniejszona aktywność cytotoksyczna limfocytów T, tolerancja immunologiczna za pośrednictwem limfocytów Treg) pozwala tym komórkom uniknąć eliminacji po zagnieżdżeniu.
Te dwa procesy przyczyniają się zatem do zagnieżdżenia się zmian endometrialnych, ich wzrostu, angiogenezy i postępującego uszkodzenia prawidłowych tkanek, tworząc błędne koło zapalne.
Jaka jest rola mikrobioty endometrium?
U kobiet z endometriozą obserwuje się zaburzenie równowagi mikrobioty endometrium: wzrost liczby bakterii chorobotwórczych, takich jak Escherichia coli, Shigella i Streptococcus, oraz spadek bakterii ochronnych Lactobacillus.
To zaburzenie równowagi mikrobioty jest związane z aktywacją układu dopełniacza, co może zaostrzać miejscowy stan zapalny i ułatwiać przyleganie komórek endometrium do mezotelium otrzewnowego.
Z powodu przewlekłego stanu zapalnego makrofagi, które powinny być w trybie „niszczenia” (fenotyp M1), przechodzą w tryb przeciwzapalny i gojenia (typ M2): zamiast eliminować przemieszczone komórki endometrium, „uspokajają” odpowiedź immunologiczną, wspomagają naprawę tkanek i przetrwanie zmian.
Podejścia terapeutyczne
Poza samym zdobyciem wiedzy, rozszyfrowanie mechanizmów układu odpornościowego w powstawaniu i rozwoju endometriozy otwiera drogę do ukierunkowanej immunoterapii. Cel: bezpośrednia modulacja dysfunkcyjnych komponentów układu odpornościowego.
Wśród badanych strategii znajdują się: immunomodulatory, inhibitory cytokin/chemokin, terapia genowa i nanotechnologia, ukierunkowanie na punkty kontrolne układu odpornościowego (PD-1/PD-L1, CTLA-4) oraz terapie sterowane przez makrofagi i komórki NK. Probiotyki mogą również odgrywać istotną rolę: doustne podanie Lactobacillus gasseri aktywuje komórki NK i zmniejsza zakres zmian w modelu mysim.
Prace będą kontynuowane!
